Evropska unija u Srbiji podržava oblast kulture kroz različite programe (programe prekogranične saradnje, program podrške kulturi i civilnom društvu, program Evropa za građane i građanke) i finansira obnovu mnogobrojnih spomenika kulture (sinagoga u Subotici, zgrada Jugoslovenske kinoteke, tvrđava i samostan u Baču, tvrđava u Golupcu, Pirotska tvrđava…).

Predstavljamo vam mapu projekata iz oblasti kulture koje podržava Evropska unija: klikom na mapu otkrićete mnogobrojne zanimljive informacije o različitim lokalitetima i kulturnom nasleđu Srbije.

Narodna biblioteka Srbije: Modernizacija

Foto: Facebook/Narodna biblioteka Srbije

Evropska unija podržala je obnovu enterijera korisničkog dela Narodne biblioteke Srbije koja je omogućila da broj korisnika znatno poraste. Rekonstrukcija je sufinansirana sredstvima Nacionalnog investicionog plana i sredstvima Evropske investicione banke u visini od 1,5 miliona evra. Obuhvatila je i uvođenje sistema klimatizacije i kablovske računarske mreže u zdanje Narodne biblioteke, čime je broj korisnika ove nacionalne ustanove povećan za 50 odsto u odnosu na period pre rekonstrukcije. Atrijum biblioteke je zatvoren i pretvoren u moderan multifunkcionalni prostor u kome se održavaju razni kulturni događaji. Završetkom rekonstrukcije dobijena je glavna čitaonica, miltimedijalna čitaonica, čitaonica za slepe i slabovide, naučna i čitaonica za specijalne kolekcije (legate Miloša Crnjanskog i Milana Rakića) koje sada  imaju oko 600 korisničkih mesta.

Foto: Facebook/Narodna biblioteka Srbije

Golubačka tvrđava – dragulj Dunava

“Dragulj Dunava”, Golubačka tvrđava je nakon obnove sve češća turistička destinacija, što doprinosi i lokalnoj trgovini i ugostiteljstvu. Svemu tome doprinela je Evropska unija, koja je podržala obnovu tog spomenika kulture iz 14. veka.

EU je sa 6,5 miliona evra finansirala rekonstrukciju, kao i izmeštanje saobraćaja iz same tvrđave i izgradnju obilaznice, kao i centra za posetioce. Obnova je trajala od septembra 2014. do maja 2016. godine, i sprovedena  je u okviru šireg projekta “Socijalno-ekonomski razvoj dunavske regije u Srbiji”, koji je Evropska unija finansirala iz IPA fondova, a sprovodila i kofinansirala Austrijska razvojna agencija (ADA).

Obnova je sprovedena u više faza – izgradnja obaloutvrde, izmeštanje saobraćaja iz tvrđave i gradnja tunela, kao i obilaznice, a potom i izgradnja modernog centra za posetioce i pristaništa za brodove. Cebtar za posetioce ima i komericjalne sadržaje kao što su amfiteatar sa 250 mesta, restoran, dodatni sadržaji. Iz paketa IPA 2016, predviđeno je još dva miliona evra za završetak rekonstrukcije Golubačke tvrđave zahvaljujući kojoj će turistička ponuda Tvrđave biti poboljšana i otvorena nova radna mesta za lokalno stanovništvo. http://europa.rs/zato-sto-cuvamo-kulturno-nasledje-golubac/

Obnova sinagoge u Subotici

Biser srednjeevropske kulturne baštine, sinagoga u Subotici podignuta je 1902. godine u stilu mađarske secesije. Jedno je od najvrednijih ostvarenja te vrste sakralne arhitekture u centralnoj Evropi. Posle decenija propadanja, 2014. je proglašena za jedan od 7 najugroženijih spomenika kulture u Evropi. Obnova sinagoge počela je u januaru 2013. godine, sredstvima Evropske unije, kroz Program prekogranične saradnje Srbija-Mađarska. Kompletna restauracija završena je uz pomoć vlada Srbije i Mađarske, pokrajinske i gradske vlade. Osim religijske, sinagoga ima veliku simboličnu i obrazovnu vrednost, kao svedok multikulturalizma u Subotici i Vojvodini, ali i šire.

Bač: rekonstrukcija tvrđave i samostana

Kulturno i prirodno nasleđe Bača dokumentuje istorijski razvoj područja čija je sudbina uvek bila povezana sa Dunavom. Bogato arhitektonsko i arheološko nasleđe Bača očuvano je i zahvaljujući podršci Evropske unije: tvrđava u Baču, koja datira iz prve polovine 14. veka, kao i franjevački samostan, uključeni su u projekte koji dobijaju sredstva iz IPA programa.

Sređivanje prilaza i okoline tvrđave finansirano je preko EU projekta FRESCO - „Podsticanje saradnje u prekograničnim područijima kroz unapređenje održivog razvoja kulturne baštine i turističke ponude“,u okviru programa prekogranične saradnje Mađarska – Srbija. Od 2016. godine, EU finansira i obnovu franjevačkog samostana u Baču, iz 13. veka. Uz pravoslavni manastir Bođani (15. vek), taj kompleks u Baču obuhvatio je različite arhitektonske uticaje – od romanskog i gotskog, preko islamskog i baroknog do klasicističkog. Očuvanje kulturnog blaga Bača sprovodi se i kroz projekat “Vekovi Bača”.

Felix Romuliana – nasleđe careva

Felix Romuliana, lokalitet koji je na listi svetske baštine UNESCO-a, carska je palata poddignuta po zamisli rimskog imperatora Galerija Maksimilijana.  Smešena na prostranom platou Gamzigrada kod Zaječara, carska palata pripada posebnoj kategoriji spomenika rimske dvorske arhitekture vezane isključivo za period tetrarhije i predstavlja najočuvaniji primer te arhitekture. EU je za ovaj lokalitet kroz projekat HERA „Održivo upravljanje turizmom u okviru jadranskog nasleđa“ iz IPA fondova izdvojila gotovo 600.000 evra za opremanje multimedijalnog centra sa modernom kompjuterskom i hologramskog video opremom. Završeni su i radovi na tri kule koje predstavljaju izložbeni prostor i prostor za hologramsko upoznavanje sa izgledom palate u vreme njenog procvata.

Putevima rimskih careva i vina

Pan-evropski projekat “Putevima rimskih careva i vina” obuhvatio je 4 zemlje – Srbiju, Hrvatsku, Bugarsku i Rumuniju, 8 partnera iz tih zemalja, 4.000 kilometara, 20 rimskih lokaliteta, više vinskih regija, dva lokaliteta sa UNESCO liste svetske baštine i zajedničko nasleđe. Projekat je finansirao direktorat Evropske komisije za preduzetništvo i industriju. Iz Srbije, u projekat su bili uključeni Felix Romuliana i Rajačke pimnice kod Negotina, koje predstavljaju konglomerat od oko 150 vinskih podruma izgrađen oko 1861. godine. Ta kulturna ruta nudi jedinstveno iskustvo upoznavanja Dunava u spoju istorije, vinikulture i gastronomije.

Obnova Pirotske tvrđave

Vodeći partner: Grad Pirot
Projektni partner 2: Opština Montana (Bugarska)

Projekat podrazumeva uapređenje turističkih atrakcija u prekograničnom regionu Bugarska-Srbija kroz aktivnosti zaštite, konzervacije, restauracije, očuvanja i izložbenih postavki rane Hrišćanske bazilike Castra ad Monteneyium u Montani i Momčilovog Grada u Pirotu. Za radove na konzervaciji i revitalizaciji Momčilovog Grada, poznatijeg kao tvrđava Kale, podignutog za vreme vladavine Kneza Lazara (1371—1389), opredeljeno je oko 370.000 evra. Razvoj atraktivne turističke destinacije pružanjem interesantnih istorijskih činjenice o samoj tvrđavi, arhitekturi i religiji u antici na ovim prostorima, prvenstveno u cilju privlačenja većeg broja turista i posetioca. Rekonstruisana tvrđava Kale u Pirotu biće pretvorena u atraktivnu turističku destinaciju, sa izložbenim postavkama na tri nivoa - za decu, (odrasle) turiste i za istraživanja. Kroz implementaciju projekta, predviđa se i  moderna prezentacija nekadašnjeg nastupa rimske i srednjevekovne tvrđave Kale. Predviđena je i izrada 3D modela područja tvrđave iz rimskog i srednjeg veka.

Turizam i tradicija na srpsko-bugarski način

U okviru projekta "Turizam i tradicija – raznobojno, zabavno i atraktivno" koji sprovode niška opština Crveni krst i bugarska opština Pernik predviđeno je uređenje izletišta u Srbiji i osnivanja muzeja maski u Bugarskoj.

Planira se uređenje izletišta Vidrište (kod sela Miljkovac nadomak Niša), koje treba da dobije asfaltiran pristupni put, uređene pešačke staze, klupe. Sa druge strane granice predviđeno je da se u bugarskom selu Košarevo napravi muzej maski, zasnovan na nacionalnoj tradiciji. Muzej će biti smešten u renoviranoj kući (staroj nekoliko stotina godina), a posetioci će moći da vide muzej maski ali i sami da ih prave i da učestvuju u tradicionalnom međunarodnom maskenbalu u Perniku, svakog 13. januara. Projekat se realizuje u okviru Programa prekogranične saradnje INTERREG IPA Bugarska-Srbija, koji finansira Evropska unija. Trajanje projekta: novembar 2016 – jun 2018.

Uređenje Rajkove pećine

Rajkova pećina, na samo dva kilometra udaljenosti od Majdanpeka, speleološki je spomenik prirode i po svojoj morfogenetskoj evoluciji jedna je od najinteresantnijih pećina u Srbiji. Svojom dužinom od 2.304 metara istraženih hodnika jedna je od najdužih pećina u Srbiji. Rajkovu pećinu čini čitav sistem dvorana, kanala i hodnika, a odlikuje je pećinski nakit – stalaktiti, stalagmiti i stubovi od snežno belog kristalnog kalcita. Dobila je ime po hajduku Rajku, za koga se pretpostavlja da je živeo u 19. veku. Rajko je, po predanju, danju bio mehandžija, a noću pljačkao turske karavane i blago skrivao u ovoj pećini. Uređenje pećine – izgradnja 1.400 metara duge kružne staze i uvođenje moderne rasvete izvedeno je kroz projekat „Čudesna priroda – izgradnja kapaciteta u turizmu“, u okviru EU programa Socioekonomski razvoj dunavske regije u Srbiji.

Rekonstrukcija zgrade Jugoslovenske kinoteke

Zgrada Jugoslovenske kinoteke rekonstruisana je obimnim projektom u kome je učestvovala i Evropska unija, sredstvima Evropske investicione banke od 1,73 miliona evra. Rekonstruisano je 1.030 kvadratnih metara površine zgrade. Novi prostor Jugoslovenske kinoteke je spoj modernog i prošlog, jer pored savremene opreme, u enterijeru su zadržani delovi koji svedoče o starim vremenima.

U velelepnom zdanju u samom centru Beograda smešteni su biblioteka, čitaonica i Muzej kinematografije. Rekonstrukcijom zgrade omogućen je rad i korišćenje dokumentacije, fonda filmova, plakata i eksponata, izložbenih prostora, administracije, prostora za edukaciju i istraživanje.

Zgrada Legata vajara Nikole Koke Jankovića

U blizini Rektorata kragujevačkog Univerziteta izgrađena je zgrada Legata akademika Nikole Koke Jankovića koja je sufinansirana sredstvima grada Kragujevca i sredstvima Evropske investicione banke. Tako je Ggrad Krahujevac postao bogatiji za još jednu instituciju nacionalnog značaja: reč je o Legatu značajnog srpskog vajara, profesora beogradskog Univerziteta i redovnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti, počasnog doktora Univerziteta u Kragujevcu. U sklopu legata predviđen je prostor za depo kao i za Centar za naučno-istraživački rad SANU i Univerziteta u Kragujevcu.

Sanacija i adaptacija spomen kuće Radoja Domanovića

Sanacija i adaptacija spomen kuće Radoja Domanovića u selu Ovsište, kod Topole sufinansirana je sredstvima opštine Topola i sredstvima Evropske investicione banke u visini od 13.560 evra. Rodna kuća najvećeg srpskog satiričara izgrađena je 1852. godine; objekat je pod zaštitom Zavoda za zaštitu spomenika kulture i predstavlja važan deo nacionalnog istorijskog i kulturnog nasleđa. Kako bi se spasila propadanja i sačuvala u autentičnom stanju, bila je neophodna rekonstrukcija kuće. Spomen kuću Radoja Domanovića redovno posećuju učenici škola na ekskurzijama i turisti.

Digitalizacija Arhiva Jugoslovenske kinoteke

Oko 100.000 rolni filmova kao i fotografija i plakata od samog početka filma do danas sačuvano je u Arhivu Jugoslovenske kinoteke zahvaljujući donaciji Evropske unije kroz program CARDS. Uz donaciju od dva miliona evra izvršena je digitalizacija Arhiva koji se smatra jednim od pet najvažnijih u Evropi i koji je među 10 najvećih u svetu. Nacionalni i međunarodni filmovi u Arhivu predstavljaju važno istorijsko i kulturno nasleđe za zemlju, region i šire. Bilo je prirodno da Evropska unija prepozna vrednost onoga što je uskladišteno u Kinoteka i da podrži čuvanje, obnavljanje i prezentaciju blaga Arhiva novim generacijama. U Arhivu postoje filmovi iz svih evropskih zemalja, iz Kine, Meksika, sa svih kontinenata. Neke od kolekcija su jedinstvene i postoji veliko interesovanje u mnogim zemljama da imaju kopiju filmova koji se čuvaju u arhivu.

www.kinoteka.org.rs

Razvoj pristupa kulturno-verskim mestima u Zemenu i Bojniku

Vodeći partner: Opština Bojnik, Republika Srbija
Projektni partner 2: Opština Zemen, Republika Bugarska

Kroz projekat finansiran iz IPA Programa prekogranične saradnje Srbija-Bugarska predviđen je razvoj turističkih potencijala u opštinama Bojnik i Zemen, koji će se postići poboljšanjem pristupačnosti crkvi svetog arhangela Gavrila u opštini Bojnik i manastiru Pestera u opštini Zemen. Cilj projekta je da koristeći  mogućnosti koje pruža kulutrno i istorijsko nasleđe razvije turističke potencijale regiona. Kako bi se bolje promovisala oba mesta kulturnog nasleđa, opština Bojnik će pripremiti i odštampati turistički vodič na srpskom, bugarskom i engleskom jeziku koji će sadržati informacije o crkvi svetog arhangela Gavrila i o manastiru Pestera, ali i o drugim istorijsko-religijskim i kulturnim mestima u obe opštine. Planiran su aktivnosti kojima se region popularizuje kao atraktivna turistička destinaciju sa bogatom baštinom.

Investiranje u omladinski kapital

Vodeći partner: Centar za kulturu Dimitrovgrad / Republika Srbija
Projektni partner 2: Narodno Čitalište Georgi Sava Rakovski – 1928 / Republika Bugarska

Projekat se fokusira na ulogu centara u Dimitrovgradu i Dragovištici, kako bi se okupila zajednica, stvorila vezu između generacija i različitih etničkih grupa, kako bi se doprinelo razvoju mladih i njihovom kreativnom potencijalu.  U projektu učestvuju Centar za kulturu Dimitrovgrad i Narodno čitalište “Georgi Sava Rakovski” u bugarskom mestu Dragovištica. Zgrade u kojima su te dve institucije smeštene biće obnovljene, što će omogućiti da se dalje razviju muzičke, plesne, pozorišne i druge kulturne aktivnosti  i da budu dostupne još većem delu zajednice. Na zgradi Centra za kulturu Dimitrovgrad  urađena je rekonstrukcija krova, a biće nabavljena i audio i scenska oprema.Obnova objekata centara će omogućiti i da se podstiču veze između mladih ljudi sa obe strane prekograničnog regiona.

Staze zdravlja i susreta - turistička promocija regiona

Vodeći partner: Opština Zemen, Republika Bugarska
Projektni partner 2: Opština Niška Banja, Republika Srbiji

Bugarska opština Zemen i srpska opštian NiškaBanja udružile su napore, kroz IPA projekat prekigranične saradnje Srbija-Bugarska, u jačanju turističkih potencijala i promovisanju ponude tog prekograničnog regiona. Projekat ima za cilj da poboljša turistički proizvod u regionu kroz isticanje prirodnih i istorijskih dobara. Kroz ulaganje u infrastrukturu projekat će doprineti stvaranju atraktivnijih turističkih uslova i privlačenju drugih investicija i doprineti popularizaciji regiona kao turističke destinacije. U opštini Zemen biće izvršena rekonstrukcija i modernizacija centra u Gabrov Dolu. U Niškoj Banji će biti obnovljene  pešačke staze i amfiteatar na otvorenom. Predviđena je i digitalizacija glavnih turističkih lokacija u obe opštine. Izrađena je veb stranica http://visitniskabanja.org/en/welcome/ na kojoj su dostupne informacije o istorijskim lokalitetima na području opštine Niška Banja.

Bugarsko - srpski gurmanski voz

“Bugarsko-srpski gumanski voz” naziv je projekta saradnje srpskih i bugarskih partnera ujedinjenih u naporima da podstaknu prekograničnu saradnju, turizam ali i promoviše svoje nacionalne proizvode.

Privredna komora Leskovac i Visoka poslovna škola Leskovac započele su 2017. godine sarađnju sa privrednom komorom grada Vratsa I strukovnom školom iz tog bugarskog grada kako bi se osnovao bugarsko-srpski Gastro klub i za tradicionalne gastro proizvode obezbedili međunarodni zaštitni žigovi.  Predviđeno je da leskovački specijaliteti sa roštilja i takozvani neolitski pekrski proizvodi (hleb) u Bugarskoj dobiju sertifikaciju - svoje zaštitne žigove za specifične gurmanske prozvode koji zahtevaju poštovanje procedure pravljenja, sastojke i recepte. Predviđeni su zajednički nastupi na međunarodnim manifestacijama, organizacija gastro-foruma, seminari za pripremu tradicionalnih gastronomskih proizvoda Bugarske i Srbije  - pravi “voz akivnosti” projekta koji je ocenjen kao jedan od najboljih u okviru CBC programa Bugarska-Srbija.

Rekonstruisani Zavičajni muzej u Priboju

Rekonstrukcija Zavičajnog muzeja u Priboju uspešno je okončana zahvaljujući projektu vrednom 96.140 evra, koji su finansirale Evropska unija i Vlada Švajcarske posredstvom EU PROGRESa. Muzej predstavlja deo mreže evropskih muzeja i doprinosi privlačenju turista. Radovi na adaptaciji muzeja i izgradnji otvorenog amfiteatra u njegovom dvorištu privedeni su kraju avgusta 2012, te su sad stvoreni posebni uslovi za postavljanje stalne izložbe različitosti i bogatog kulturnog i istorijskog nasleđa ovog dela Srbije. Ministarstvo kulture je, u budžetu za 2013, izdvojilo sredstva za pripremu projekta stalne postavke. „Podrška Evropske unije projektima kulture veoma je bitna za Priboj, jer ona može podstaći privredni razvoj ovog regiona. Zavičajni muzej ima artefakte starije od 7.000 godina koji bi mogli biti zanimljivi mnogim ljudima“, izjavio je predsednik opštine Priboj Lazar Rvović.

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

Prvi Festival višnje u Petrovcu kod Leskovca

Prvi Festival višnje u selu Petrovac kod Leskovca svečano je otvoren 4. jula i trajao je do subote, 6. jula. 2013. Ova manifestacija, koja je okupila proizvođače i prerađivače ovog voća, deo je projekta „Festival višnje“, koji je sprovelo Udruženje građana „Višnja 016“, kao vodeći partner, uz finansijsku podršku Evropske unije i Vlade Švajcarske preko Programa evropskog partnerstva s opštinama – EU PROGRES i Grada Leskovca.

U okviru festivala održala su se mnogobrojna stručna predavanja o obnovljivim izvorima energije i proizvodnji peleta od koštice višnje, kao i o lekovitim svojstvima ovog voća.  U zabavnom delu održan je nastup VIS „Ruzmarin“ i KUD „Hisarlije“, kao i predstava “Ukokaj moga muža“, u izvođenju Leskovackog kulturnog centra.

Na festivalu su učestvovala i udruženja žena iz cele Srbije, koja su predstavila tradicionalno pripremljene pite i kolače od višnje i proizvode domaće radinosti, koje su posetioci tokom festivala mogu da probaju.

U sklopu ove manifestacije održan je i niz edukativnih predavanja o unapređenju poljoprivredne proizvodnje i proizvodnje hrane, značaju udruživanja i zadrugarstva, ruralnom razvoju, seoskom turizmu, organskoj prozvodnji višnje, alternativnoj upotrebi obnovljivih izvora energije, i tehnologiji proizvodnje delikatesnih vina i rakije od višnje.

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

Renovirana biblioteka u Vlasotincu

Zgrada vlasotinačke biblioteke, poznatija kao “Gigina kuća”, izgorela je u požaru 2008. godine, a sa njom i trećina fonda knjiga. Obnova ove građevine u kojoj se već 101 godinu nalazi biblioteka, odvijala se u nekoliko faza, a završetak obnove zgrade finanisrale su Evropska unija i Vlada Švajcarske preko EU PROGRESa sa 66.000 evra. U renoviranoj biblioteci otpočeo je poseban tretman očuvanja retkih i starih knjiga, skladištenje knjiga na stranim jezicima,  kao i aktivnosti u odeljenju za neknjiževne materijale. Uz to, otvoren je i legat vlasotinačkog grafičara Miodraga Nagornog, najboljeg mladog slikara na bijenalu u Parizu 1967. godine, koji je zaveštao biblioteci 400 grafika, knjiga i predmeta.

Posle požara koji je uništio zgradu i veliki broj knjiga, opština Vlasotince je uz pomoć prijatelja uspela da obnovi biblioteku, u kojoj se sada nalazi čak 20.000 naslova više nego pre nezgode. Obnovljena biblioteka je pomogla očuvanju kulturne baštine ovog kraja, a dodatno će poboljšati uslove za rad i obrazovanje nastavnika i đaka.

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

Rekonstrukcija vranjskog pozorišta „Bora Stanković“

Zgradu pozorišta u Vranju podigao je poznati vranjski trgovac Janča Jovanović Baldžija davne 1892. godine. Kao takvo, zdanje je bilo pod zaštitom Zavoda za zaštitu spomenika kulture. Pozorište Bora Stanković je jedino profesionalno pozorište na krajnjem jugu države. Zgrada pozorišta „Bora Stanković“ potpuno je izgorela u požaru početkom jula 2012. godine, pa je tako Vranje ostalo bez vredne institucije kulture stare gotovo 120 godina. Prvu pozorišnu predstavu Vranjanci su odigrali 30. januara 1896. godine. Bio je to Njegošev Gorski vijenac u režiji Radoja Domanovića, ondašnjeg profesora Gimnazije.

Kompletan glavni projekat za rekonstrukciju pozorišta „Bora Stanković“ u Vranju izrađen je uz finansijsku podršku Evropske unije i Vlade Švajcarske preko Programa evropskog partnerstva sa opštinama EU PROGRES.

Ukupna vrednost glavnog projekta iznosila je 24.000 evra, od čega su 20.000 evra izdvojile Evropska unija i Vlada Švajcarske, dok je ostatak finansiran od strane grada Vranja.

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

Festival igre i saradnje na Balkanu

Bosilegrad je svakog leta domaćin Međunarodnog festivala folklora „Bosilegradsko krajište igra i peva“, dok je Međunarodni dečji uskršnji festival uvršten među najbolje evropske festivale u okviru platforme „Evropa za festivale, festivali za Evropu“ (EFFE). Svake godine, u okviru festivala, na simboličan način, formiranjem „najdužeg kola“, učesnici  međunarodnog folklornog festivala „Bosilegradsko kraište peva i igra šalju poruku mira i saradnje među narodima koji žive na Balkanu. U kolu uvek ima predstavnika pravoslavne i muslimanske veroispovesti, svih nacionalnih manjina koje žive u Bosilegradu kao i ostalih gostiju festivala.

Festival se obično održava u julu/avgustu svake godine i na njemu obično  učestvuje čak više od 21 folklornog ansambla iz raznih krajeva Srbije, Bugarske, Makedonije kao i iz Francuske.

Jedna od vrednosti festivala je što okuplja  igrače iz raznih krajeva i pokazuje da pored različitosti u kulturnoj baštini folklorne igre i narodne nošnje svih etničkih grupa imaju i dosta međusobnih sličnosti.

„Nema mnogo ovakvih manifestacija u Bosilegradu, a mi se cele godine pripremamo da festival što bolje organizujemo i on polako, ali sigurno, dobija epitet tradicionalnog i predstavlja najveći kulturni događaj. Festival je revijalnog karaktera i najvažnije je što se mladi ljudi iz svih krajeva sveta druže u Bosilegradu“ kaže predsednik opštine Bosilegrad Vladimir Zaharijev.

Evropska unija i Vlada Švajcarske su podršku festivalu pružile prvi put 2011. preko Programa evropskog partnerstva sa opštinama – PROGRES, a podršku je nastavljena i narednim godinama: 2013, 2015, 2016. i 2017. godine.

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

Festival šljive u Blacu, i prvi info centar za turiste

Prvi turistički informativni centar u opštini Blace otvoren je u okviru projekta „Blace, festival šljive“, koji su finansijski podržale Evropska unija i Vlada Švajcarske preko Programa evropskog partnerstva sa opštinama EU PROGRES. Info centar će pomoći posetiocima da se na kvalitetan način upoznaju sa turističkom ponudom ove opštine Topličkog okruga. U Blacu je zasađeno najviše stabala šljive u Srbiji po stanovniku - na oko 5.000 hektara nalazi se dva miliona stabala raznih sorti ovog voća – pa je projekat “Blace, festival šljive” pomogao brendiranju ove opštine kao šljivarskog kraja.

Kroz projekat „Blace – festival šljive“, 2013. podržana je organizacija četvorodnevne kulturno-privredne manifestacije „Dani šljive“, kojoj je prisustvovalo gotovo 100.000 posetilaca. Tokom ovog festivala, održano je više od deset nastupa pevača zabavne i narodne muzike, ponudu na uličnim tezgama izložilo više od 50 proizvođača i prerađivača ovog voća, pored kojih su radili brojni štandovi ugostitelja i prodavaca suvenira. Takođe, održano je i nekoliko stručnih predavanja o savremenim trendovima u voćarstvu.

Poslednja faza projekta bilo je osnivanje prvog turističkog info-centra u Blacu, koji je smešten u Sportsko turističko trgovinskom centru „Nirvana“, a uz to su izrađeni promotivna turistička brošura "Blace, blago nedirnutih proplanaka" i multimedijalni DVD sa promotivnim filmom o Blacu.

Festival Dani Šljive je pokrenut 2002. godine., a PROGRES je podržao festival 2012., 2013. i 2015. godine.

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

Razvoj u ritmu festivala i kulturnih manifestacija

Bogato kulturno-istorijsko nasleđe i gostoprimljiv duh srpskog podneblja stvorili su u zemlji dinamičnu i šaroliku festivalsku scenu. Tako se svaka od 34 opštine Evropskog PROGRES-a može pohvalitii barem po jednom manifestacijom koja je čini prepoznatljivom u zemlji, a neretko i u inostranstvu. Tematski raspon je širok – od višednevnih proslava lokalne kulture, tradicije i kuhinje, preko eklektičnih muzičkih susreta, do preporoda amaterskog pozorišta. Svaka opština teži da obogati kulturnu ponudu, ali i da sebe pozicionira na turističkoj mapi zemlje, podstaknuta uspehom već proslavljenih festivala, koji godinu za godinom privlače stotine hiljada posetilaca iz svih krajeva sveta.

Kako bi dale podstrek ovom kulturnom procvatu, Evropska unija i Vlada Švajcarske kroz svoje razvojne programe godinama unazad ulivaju sredstva u rast i razvoj lokalnih festivala.

Tako su, izmeću ostalih, podršku dobili i Raški festival kulture (2013. godine), Festival kulture mladih u Knjaževcu (2016. i 2017. godine), „Histrion“ pozorišni festival u Prokuplju (2017. godine),  „Overload“ muzički festival u Vladičinom Hanu (2017. godine),   festival pantomime „P(h)antom fest“ u Vranju (2016. i 2017. godine) i Nishville jazz festival (2017. godine)

Na štandovima kampanje, postavljenim na skoro svakom od podržanih festivala, posetioci svih uzrasta mogli su naći pregršt informacija o procesu evropskih integracija i koristi od njega, dok su đaci i studenti dobili šansu da se upoznaju sa prilikama za studiranje i volontiranje u zemljama EU.

Evropski PROGRES podržao je takođe i mnoge kulturne manifestacije koje promovišu bogatstvo I reznolikost kulture poput Romskih dana u Surdulici (2016. i 2017. godine), zatim su tu „Borini pozorišni dani“ u Vranju (2016. godine) i projekat Music Art El Sistema (2017. godine)

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

Uz podršku EU i Švajcarske renovira se Centar za kulturu u Bosilegradu

Centar kulture „Bosilegrad“ postoji više od četiri decenije i stecište je svih kulturnih događaja u Bosilegradu, jer u okviru ustanove radi bioskop, kao i muzička, likovna, dramska, recitatorska i najmnogobrojnija folklorna sekcija. Zato je značaj renoviranja i puna funkcionalnost ovog objekta u kome se nalaze i Narodna biblioteka „Hristo Botev“, Centar za socijalni rad i novoformirana ustanova Nova Radio i TV Bosilegrad,  izuzetno veliki.

Ova Ustanova organizuje i slikarsku koloniju, pozorišne predstave, kao i već tradicionalni Međunarodni folklorni festival „ Bosilegradsko Kraište peva i igra“ i tako doprinosi kulturnom razvoju opštine.

Uz podršku Evropske unije i Vlade Švajcarske počelo je renoviranje zgrade Centra za kulturu „Bosilegrad“ koje podrazumeva sanaciju krova i oštećenja nastalih usled prokišnjavanja, kao i nabavku savremene opreme. Donatori su za ovaj projekat preko razvojnog programa Evropski PROGRES obezbedili 56.300 evra, dok opština Bosilegrad učestvuje sa 7.000 evra.

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

FEDES – podrška festivalu dečijeg stvaralaštva

Festival dečjeg stvaralaštva FEDES uspešno je održan u Prokuplju, Blacu, Kuršumliji i Žitorađi od 5. do 9. novembra 2012, uz podršku Evropske unije i Vlade Švajcarske preko Programa evropskog partnerstva sa opštinama EU PROGRES. Učenici osnovnih škola u Topličkom okrugu, tokom petodnevnog takmičenja, imali su priliku da pokažu svoje umeće u pisanju sastava i pesama, slikanju i crtanju, sviranju, pevanju i narodnom stvaralaštvu.

Već petu godinu zaredom, ovaj festival okuplja najmlađe školarce iz opština Topličkog okruga i pruža im šansu da iskažu svoju kreativnost. Kao podršku FEDES, EU PROGRES doprineo je poboljšanju vizuelnog identiteta redizajniranjem logotipa i izradom promotivnog materijala, koji uključuje bilborde, svetleće ulične reklame, štampanje plakata i flajera, kao i radio i TV reklame. Kroz intenzivne marketinške aktivnosti omogućeno je da u narednim godinama festival preraste postojeće okvire.

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

Podrška NUŠIĆIJADI jednom od najpoznatijih festivala Ivanjice

Nušićijada je festival koji se održavao u Ivanjici od 1968. do 1972. godine u organizaciji ivanjičkog Doma kulture. Bio je to festival filmske komedije. Pamti se, kako po kulturnim sadržajima, tako po dobroj atmosferi, kafani i šali, jer je to bio «praznik humora i veselja».

U cilju pokretanja i obnove festivala grupa mladih ljudi je u aprilu 2008. pokrenula peticiju, sakupila ogroman broj potpisa, i tako je u oktobru 2009. Skupština opštine Ivanjice donela odluku o obnovi festivala, na organizaciji festivala od 2010. godine partnerski rade Opština Ivanjica, Dom kulture Ivanjica, Turistička organizacija opštine Ivanjice i udruženje građana KUDES, a on se održava svakog prvog vikenda u septembru.

Osnovni ciljevi festivala su bogaćenje kulturnog života zajednice, njeno aktiviranje,  aktiviranje mladih i talentovanih ljudi opštine i regiona i unapređivanje turističke ponude opštine, regiona i čitave zemlje. Sedam obnovljenih Nušićijada, koje su do sada održane, ostvarile su izuzetan uspeh. Kombinovale su mnogobrojne kulturne sadržaje: muzičke koncerte, pozorišne predstave, izložbe, filmske projekcije, i još mnogo sadržaja poput edukativnih programa za mlade, plesnih uličnih predstava ili raznovrsnih izložbi. Novi festival zadržao je svoja stara obeležja poput glumca u ulozi Branislava Nušića, fudbalske utakmice i šarene parade pa ivanjička čaršija i njeni građani u tri festivalska dana poprimaju izgled s kraja 19. i početka 20. veka.

Od samog početka festivala posećenost se merila hiljadama ljudi, ali  šesta i sedma obnovljena Nušićijada zabeležile po preko 55.000 posetilaca, što predstavlja apsolutni rekord u posećenosti Ivanjice.

Već u prvoj obnovljenoj godini, Nušićijada je dobila priznanje za najbolju tradicionalnu manifestaciju, „Turističku slagalicu“. Naredne godine dobila je nagradu „Turistički cvet“ kao najbolji specijalni događaj u funkciji promocije turizma, a nagrade za promotivni materijal festivala osvajane su svake godine na brojnim takmičenjima.

Nušićijada je 2015. godine ponela i veliko međunarodno priznanje “Evropa za festivale, festivali za Evropu” (EFFE) koji je inicirala Evropska asocijacija festivala (EFA), te je tako Nušićijada uvršćena u najbolje evropske festivale. Ovim je Nušićijada svrstana u prvu generaciju festivala sa ovim priznanjem, a potom je za period 2016, 2017. i 2018. godine ponovnim izborom potvrdila svoj kvalitet.

Do sada su Ivanjicu posetila velika imena i institucije iz kulturnog života Srbije, ali i imena i institucije iz  sveta novinarstva, izdavaštva, besedništva, satire i aforizma, kao i talentovani stvaraoci iz ivanjičkog kraja. Višegodišnja saradnja sa akademskim institucijama poput Matice srpske, Pravnog fakulteta univerziteta u Beogradu, Regionalnog centra za profesionalni razvoj zaposlenih u obrazovanju, itd. govore o značaju edukativne uloge festivala.

Kroz Evropski PROGRES, Evropska unija i Vlada Švajcarske prvi put su podržali ivanjičku Nušićijadu 2013. godine, a podrška je nastavljena u 2015, 2016, i 2017. godini.

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

Kuršumlijska gitarijada

Kuršumlijska gitarijada prvi put je organizovana 1989. godine, i tokom devedesetih postala je zaštitni kulturni brend Topličkog okruga Kao festival, obnovljena je 2009. godine, pa zatim ponovo 2016. i 2017. godine. Ovaj festival okuplja sve ljubitelje dobre muzike, a jedan od glavnih ciljeva je promovisanje autorskog rada muzičkih bendova, koji na pravi način istču boje „rokenrol“ kulture.

Mladi ljudi, organizatori festivala poručuju: „Mi smo grupa mladih entuzijasta, pre svega lokalnih muzičara, okupljenih oko zajedničke ideje, a to je vraćanje rok muzike na scenu Kuršumlije. Tesno sarađujemo sa lokalnom Kancelarijom za mlade, koja je deo opštinske Uprave u Kuršumliji i koja nam pruža maksimalnu podršku za realizaciju "Kuršumlijske Gitarijade". Zajedno sa Kancelarijom za mlade sprovodimo različite aktivnosti koje imaju za cilj sprovođenje omladinske politike na lokalu, čime se znatno unapređuje život mladih. To je jako bitno za našu Opštinu, imajući u vidu da spadamo u grupu najnerazvijenijih Opština, a pored toga smo i devastirajuće područje.

Kroz Evropski PROGRES, Evropska unija i Vlada Švajcarske  podržali su Kuršumlijsku gitarijadu 2017. godine, a od projekata u Kuršumliji je kroz PROGRES podržan i kuršumlijski letnji festival.

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

LIM Fest Priboj i limski biatlon

Tokom meseca avgusta, u okviru Međunarodnog limskog biatlona i Lim festa u Priboju organizuju se različita različita kulturna, sportska i muzička dešavanja. Ovi događaji su od velikog značaja za kulturni i turistički razvoj Raške regije, I održavaju se svake godine u avgustu.

U Priboju je održana muzička manifestacija „Lim fest“ na kojoj su pored lokalnih rok bendova „Helm“ i „Voltera“ nastupali i poznati izvođači , „Galija“ i „Projekt rakija“. Ovaj događaje finansirale su Evropska unija i Vlada Švajcarske, kroz program EU PROGRES.

U okviru Limskog biatlona, koji se 2013. godine održao po šesti put u organizaciji Turističke organizacije Priboj i Razvojne agencije Rudo, pored raftinga Limom na deonici Priboj-Rudo organizovan je, prvog dana, i skraćeni spust čamcima za decu sa teškoćama u razvoju.

Ovogodišnji biatlon organizovan je u okviru projekta „Unapređenje manifestacije Međunarodni limski biatlon Priboj – Rudo – Setihovo – regata za sve“, koji finansira Evropska unija.

LIM fest u Priboju ponovo je podržan 2017. godine kroz Evropski PROGRES.

www.euprogres.org

www.europeanprogres.org

Dunavska kulturna platforma - kreativni prostori 21. veka

Ambiciozan projekat koji finansira Evropska unija (kroz Evropski regionalni razvojni fond – EDRF i IPA Interreg dunavski prekogranični program) ima za cilj jačanje kulturnih i turističkih veza u zemljama centralne i istočne Evrope. Kroz projekat se razvija strategija koja će međunarodnoj publici kroz savremene načine komunikacije inovativnim pristupom i iz umetnički izraz približiti kulturnu baštinu i istorijske događaje duž Dunava. Namera je da se prošire postojeće kulturne rute, da se istraže i prikažu do sada neotkrivena mesta kulturne baštine, a potom da se predstave koristeći umetnički izraz kao sredstvo. Relevantni akteri iz zemalja učesnica okupili su se na radionicama “Učiniti nevidljivo vidljivim” i “Otkrivanje skrivenog nasleđa”, kao i na više do sada održanih stručnih konferencija. Projekat je fiinansiran iz fondova ERDF, IPA i kroz Instrument za susedsku politiku (ENI), iz kojih dobija 85% budžeta vrednog 1,7 milioan evra. Započet je u januaru 2017. i trajaće do juna 2019.godine, a iz Srbije u njemu učestvuju Dunavski centar za kompetenciju, Ministarstvo kulture i informisanja i Univerzitet umetnosti Novi Sad. Projekat je od Evropske komisije dobio oznaku relevantnog za kulturu i kreativne industrije i kao takav mogućnost da bude uključen u Evropsku godinu kulturnog nasleđa i promoviše njene ciljeve i vrednosti. Umetnost – kultura - turizam: ova tri termina definišu Dunavsku kulturnu platformu.

Put rimskih careva i dunavski put vina

U okviru projekta Put rimskih careva i dunavski put vina, Sirmijum je odabran da bude jedan od pet lokaliteta u Srbiji koji će predstavljati rimsko nasleđe duž cele rute, a Zavod za zaštitu spomenika kulture Sremska Mitrovica je jedan od partnera na projektu. Projekat je organizovan u saradnji sa partnerima i državnim institucijama iz Rumunije, Bugarske, Hrvatske i Srbije. Svaka država je odabrala po pet rimskih lokaliteta i pet vinskih regiona od kojih je sačinjena ruta koja je 2015. godine sertifikovana u Savetu Evrope. Ruta promoviše rimsko i vinsko nasleđe regiona, a osnovni cilj je da se kroz zajedničke marketinške i logističke aktivnosti poveća broj posetilaca na lokalitetima.

*Ovo označavanje ne dovodi u pitanje stavove o statusu i u skladu je sa SB UN 1244/1999 i mišljenjem Međunarodnog suda pravde o proglašenju nezavisnosti Kosova.